AI versus zelf retouchen?

Wat blijft er over van echte creativiteit?

Door Frank Doorhof

AI is here to stay… en ik moet eerlijk zijn: ik heb gemengde gevoelens over hoe mensen het gebruiken. Als muzikant voel ik absoluut niets bij tracks die bijvoorbeeld met Suno zijn gemaakt. Als fotograaf voel ik ook niets bij beelden die volledig op basis van een prompt zijn gecreëerd. Deze blog gaat over AI of zelf retouchen.

Je vraagt je misschien af: “Dus jij gebruikt geen AI?” Natuurlijk wel. AI is geweldig voor heel veel dingen. Onlangs had ik een defect in een vintageversterker. Dankzij een paar foto’s en ChatGPT kreeg ik een antwoord waarvoor ik normaal waarschijnlijk een expert nodig had gehad. Of anders uren had moeten zoeken. En ja, ik voel mee met de mensen die hun baan verliezen. Maar zoals gezegd: AI gaat niet meer terug in de fles. Ik denk dat het ons echt kan helpen, ook binnen een creatieve workflow.

Lees vooral eerst de conclusie voordat je oordeelt.

Waar helpt AI wel bij?

Ik gebruik AI om sommige artikelen die ik schrijf te controleren, vooral op fouten. Zeker wanneer ik over vintageapparatuur schrijf, kan AI geweldig zijn als hulp bij research. Zolang je 80–90% zelf schrijft, denk ik dat AI een uitstekende hulp kan zijn om artikelen leesbaarder en interessanter te maken. Maar het mag de schrijver zelf nooit vervangen.

Bij muziek zou je AI kunnen gebruiken om te helpen met akkoordstructuren, modulaties en songopbouw. Niets wat je niet zelf kunt doen, maar het gaat gewoon sneller. Waardoor er meer tijd overblijft voor het echte creatieve proces.

En hoe zit het met fotografie?

AI kan geweldig zijn voor selecties, huidretouche en het verwijderen van elementen uit je beeld die je op de set niet kon vermijden en die met de kloonstempel veel werk zouden kosten. Als fotograaf vind ik echter nog steeds dat je moet proberen om in elk geval 99% van het technische deel al in de camera goed te krijgen; dat is tenminste waar ik zelf naar streef.

Maar ik vind het heerlijk om uitgedaagd te worden.

1-op-1-workshop met AI

Een tijdje geleden ontmoette ik een man op Photoshop World. Een paar maanden later bezocht hij Nederland voor een workshop. Toen we begonnen te praten, werd duidelijk dat zijn grootste interesse lag in het creëren van sets op basis van foto’s. Iets wat ik eigenlijk nooit deed, behalve tijdens de cosplayworkshops. Maar ik nam de uitdaging aan. We zijn inmiddels een paar workshops verder en ik moet zeggen: het is ontzettend leuk.

Online workshop

Wat doen we dan precies? In de basis verzamelen we kostuums, props en een moodboard. Tijdens de workshop probeer ik die voor het eerst te zien. Ik denk dat dit essentieel is voor een goede workshop, omdat je dan het hele denkproces én de fouten ziet.

Qua licht hangt het af van de foto die we willen maken. Je moet rekening houden met hoe het resultaat eruit moet zien. Anders krijg je heel vreemde effecten met schaduwen en perspectieffouten. Nu moet ik er meteen bij zeggen dat ik verre van perfect ben. En de beelden die je te zien krijgt zijn live tijdens de workshop gemaakt en geretoucheerd.

Gelukkig is het juist de bedoeling om het niet 100% echt te maken, maar ook creatief te zijn en iets te creëren dat leuk is om naar te kijken. Tot nu toe gebruikten we alleen Adobe Photoshop en Firefly. Ik fotografeerde het model zoals ik vond dat bij de scène paste, selecteerde het onderwerp en bouwde van daaruit verder met Content-Aware Fill en Generative Fill binnen Photoshop. De resultaten zijn vaak wisselend. Maar soms krijg je iets heel gaafs.

Laten we beginnen met iets heel eenvoudigs. Ik wilde een mix van realiteit en iets cartoonachtigs. Ik fotografeerde ons model Claudia met de Geekoto Lantern als hoofdlicht en één Geekoto GT200 zonder lichtvormer voor de lensflare en voegde de rest toe in Photoshop en BorisFX.

Voor mij is het leuk om te maken, maar eerlijk gezegd is het niet iets wat ik online zou zetten.

Deze was in de basis vrij eenvoudig: het model stond los van de achtergrond, dus ik moest er vooral voor zorgen dat de achtergrond paste. Na een paar pogingen besloot ik gewoon voor deze versie te gaan en te kijken waar het zou eindigen.

Bij de volgende foto kon dat niet. We wilden Claudia in een auto laten zitten, kijkend door de voorruit. Dat was echt een uitdaging. De auto maken, het stuur, zorgen voor wat reflectie in de voorruit, niet te veel contrast gebruiken en het beeld juist vrij vlak houden: dat zijn allemaal uitdagingen voor mij. Maar ik vind het resultaat mooi. Nogmaals: niet iets wat ik online zou zetten.

Tijdens het retoucheren begonnen we te praten over de hele AI-ontwikkeling en hoe ver je die binnen het creatieve proces zou kunnen gebruiken. En daar gingen we een andere kant op.

Doe het mét AI in plaats van AI alleen te gebruiken

Net als iedereen heb ik ook beelden gemaakt vanuit prompts. Sterker nog: als je mijn muzikale reis volgt, zijn de meeste covers gebaseerd op AI-beelden die ik daarna verder retoucheer in Photoshop.

Iemand vroeg me ooit: “Je bent toch fotograaf, waarom gebruik je AI?” Precies daarom: ik ben fotograaf, geen grafisch ontwerper of cartoonist.

Plezier

Voor mij zit het plezier in het maken van de track, het opnemen van de instrumenten en het nadenken over de uiteindelijke mix. Maar zodra ik klaar ben om iets met de wereld te delen, is het een feit dat je een cover nodig hebt. Daar wil ik best een paar minuten aan besteden, maar niet veel meer. In essentie zou ik het prima vinden om overal dezelfde cover voor te gebruiken.

Met mijn fotografie wil ik echter 100% controle. Prompts zijn nooit zo goed als wat ik zelf kan creëren met licht en op een echte set. Maar precies daar zit het probleem: die echte set… Zeker wanneer je op één dag vier verschillende sets moet maken en je klant realistisch ogende beelden wil.

Daarom besloten we iets te doen wat ik nog nooit eerder had gedaan. En nogmaals: lees alsjeblieft eerst mijn conclusie voordat je oordeelt.

We besloten mijn foto’s te mixen met AI, waarbij we heel duidelijk vertelden wat we wilden en de originele foto meestuurden.

Ik moet 100% eerlijk zijn: de resultaten zijn heel erg goed.

Dus besloot ik een wedstrijd met ChatGPT te doen: wie maakt het beste beeld? AI versus mijn eigen retouchewerk? Ik gaf mezelf maximaal tien minuten per retouche en uploadde de volledige originele foto naar ChatGPT, zonder enige bewerking.

Toen de resultaten terugkwamen, deed ik nog wat extra retouchewerk, zoals kleuren aanpassen, vreemde elementen verwijderen en effecten toevoegen met BorisFX. Ik wilde gewoon zien hoe ver ik het kon pushen met de originele foto’s als basis, hoe goed AI mijn oorspronkelijke idee en beeld zou vertalen en hoe dicht mijn werk en AI bij elkaar zouden komen wanneer we hetzelfde einddoel voor ogen hadden.

De eerste: model in een auto

Een hele auto creëren, een beetje een cartoonachtige look willen en het idee hebben dat ze door een drukke straat racet terwijl mensen wegrennen… Zoals je hebt gezien, eindigde ik met Claudia in een auto. Al die extra elementen kan ik nooit in zo’n korte tijd toevoegen. Dus wat deed AI?

Oké, dat was een verrassing. Ik had hier niet om gevraagd, maar ik vind het wel erg mooi. In dit geval denk ik dus dat AI won.

De tweede: wachten op de trein

Voor de volgende foto fotografeerde ik Claudia zittend op een bankje met een paar koffers voor haar, alsof ze op de trein wachtte. In Photoshop was dit niet zo makkelijk te maken. Ik probeerde het in delen en ook in één keer, maar het kostte me veel te veel tijd om iets te krijgen waar ik blij mee was, dus moest ik genoegen nemen met deze versie.

We uploaden de foto ook naar ChatGPT en gaven de opdracht om een treinstationset te creëren, waarbij de originele foto intact moest blijven. En ik denk dat dit precies is waar AI een echt probleem heeft. Hoewel het eindresultaat goed is, gebruikte hij niet hetzelfde bankje.

Beide beelden hebben een totaal andere sfeer, dus ik zou zeggen dat we allebei iets interessants hebben gemaakt. AI zit iets dichter bij de koffers en de outfit, maar ik denk dat ik met wat meer tijd in Photoshop veel dichterbij had kunnen komen. Tijd is in dit geval echt de bepalende factor.

Langzaam kwam ik steeds beter in de flow en begon ik snelheid op te bouwen.

De derde: end of the world

Voor de derde had ik het idee van iemand die wacht in een lege persruimte terwijl buiten de wereld vergaat. Iedereen is verdwenen, maar zij wacht ontspannen op… ja, waarop eigenlijk? Mijn versie werd in Photoshop bewerkt voor het interieur; ik gebruikte de tilt-shiftfilter voor het scherptediepte-effect en BorisFX voor de lensflare.

Dit is waar AI mee kwam. Trouwens, Claudia’s arm is zoals we hem hebben gefotografeerd; ze leunt op haar knie. Pas na de retouche viel het me echt op

Ook bij deze foto deed ik nog wat kleurcorrectie in BorisFX en voegde ik extra contrast toe. Als ik eerlijk ben, vind ik mijn eigen versie het mooist 😀 Eens kijken of ik dat kan volhouden.

De vierde: tijdreiziger neemt verkeerde afslag

Deze was een stuk makkelijker. Een tijdreiziger die door een portaal stapt en in een helse wereld terechtkomt. Dit is waar Photoshop op de een of andere manier echt uitblinkt. Ik gebruik Generative Fill vooral tijdens de cosplayworkshops en de meeste van die scènes zijn meer fantasygericht. Juist de abstractere elementen kunnen dan ongelooflijk interessant worden. Daarom had ik bij deze een goed gevoel.

Ik gebruikte een striplight als hoofdlicht en achter het model stond een rode flitser. De achtergrond is onze ClickBackDrops BoHoDrapes.

In mijn beeld is het middelste deel eigenlijk de echte opname; alleen de vloer heb ik aangepast. De zijkanten zijn toegevoegd in Photoshop, vooral links en maar een klein beetje rechts.

En dan de AI-versie. Oké, deze is mooier vanuit AI, maar ik vind dat Photoshop ook goed werk heeft geleverd. In elk geval had ik veel meer plezier met mijn eigen versie.

Als het echt niet lukt

Tijdens de workshop deden we veel verschillende sets. Er waren twee beelden die ik wilde laten zien omdat ik ze in Photoshop niet goed kreeg. De eerste is een foto van Claudia liggend op de vloer, terwijl ze “pool” speelt met golfballen. Ik wilde iets creëren waarbij ze op een biljarttafel lag en mensen toekeken met de vraag wat er in hemelsnaam gebeurde. Het perspectief en de achtergrond bleven fout gaan, dus ik moest het opgeven. AI deed het volgens mij erg goed, al kijken alle ogen wel ergens anders naartoe.

En tot slot: hoe voeg je een fiets en een stadsscène toe aan een foto? Uiteindelijk kwam ik in de buurt, maar het zag er nog steeds vreselijk nep uit. AI had daar op de een of andere manier geen probleem mee.

Conclusie: AI versus zelf retouchen

Dit was voor mij de eerste keer dat ik AI op deze manier gebruikte. Zoals gezegd gebruik ik Photoshop wel voor cosplaywerk, en dat is makkelijk uit te leggen: we hebben simpelweg niet het budget om de “Enterprise” (ruimteschip uit de serie Star Trek) in onze studio te bouwen. En de laatste keer dat ik een bom liet ontploffen, was Annewiek daar niet blij mee. Voor dit soort opdrachten vind ik AI absoluut geweldig en ik gebruik het graag op die manier. Voor mij is het een nieuwe manier om creatief te zijn.

Maar voor dit soort werk moet je nadenken over licht, hoek, perspectief, scherptediepte, vaak een deel van de set echt bouwen en daarna in Photoshop toevoegen wat je in gedachten had maar tijdens de shoot niet kon maken. Als je dat goed doet, kan het veel tijd kosten, maar voor mij voelt het resultaat bevredigend en zie ik het als 90% mijn eigen werk. Ik zou het zonder twijfel in mijn portfolio plaatsen.

Wat vind ik van het gebruiken van ChatGPT zoals we het vandaag deden?

Eerlijk gezegd probeerde ik dit met ChatGPT omdat mijn tijdlijn volstaat met posts die 100% door AI zijn gegenereerd, en ik snap het gewoon niet. Hoe kun je daar enige voldoening uit halen? Begrijp me niet verkeerd: zolang je je eigen foto’s als basis gebruikt, snap ik het plezier ervan. Maar is het echt de moeite waard om daar tijd en energie aan te besteden en het vervolgens als “je eigen werk” te posten?

Het is hetzelfde als muziek van Suno. Ik heb ermee geëxperimenteerd en ja, het klinkt aardig. Maar het is behoorlijk saai en doet niet precies wat je wilt. En uiteindelijk: wat is het doel? Ik haal geen voldoening uit alleen maar een prompt typen en een eindresultaat krijgen. Ik heb ook het gevoel dat muziek via sites als Suno uiteindelijk zal verdwijnen, hoop ik tenminste. Want denk er eens over na: waarom hou je van een band? Alleen vanwege de muziek? Of ook vanwege de interviews, de gitarist, de videoclips, de liveshows enzovoort? Met AI heb je wat liedjes, maar geen stijl, niets van dat alles; het is gewoon inhoud zonder echte creativiteit. Wat mij betreft zou dat verboden moeten worden.

En zo voel ik het ook bij het gebruik van ChatGPT. Hoewel ik mijn eigen foto’s gebruik en het idee in mijn hoofd heb, en hoewel de resultaten van ChatGPT er waarschijnlijk beter uitzien dan de mijne, voel ik er niets bij. Misschien zou ik meer likes krijgen als ik die beelden zou posten in plaats van mijn eigen creaties, maar dat ben ik niet. En ik weet niet hoe dat voor jou is, maar ik ben creatief geworden om te creëren, niet om een machine voor mij te laten creëren.

AI in mijn fotografie?

Waar zie ik dan wél een plek voor AI in fotografie? Laten we er niet omheen draaien: voor mijn eigen portfolio zul je waarschijnlijk niets zien dat ik met ChatGPT heb gemaakt. Ik plaats liever mijn eigen, misschien minder perfecte versies, puur omdat ze voelen alsof ze van mij zijn. Ik heb er het werk voor gedaan, om het zo te zeggen. En dat ik daarbij Generative Fill gebruik, vind ik prima; we klagen tenslotte ook niet over de Healing Brush, toch?

Dat gezegd hebbende: het is ongelooflijk makkelijk om er goed uitziende resultaten mee te maken. We kunnen allemaal roepen dat het niet je eigen werk is, maar er zijn enorm veel mensen die het zullen gebruiken. En als je ziet hoeveel tijd het bespaart, ben ik bang dat we het moeten leren begrijpen en gebruiken, anders verliezen we uiteindelijk opdrachten.

De toekomst van AI versus zelf retouchen

Als fotografen weten we hoe licht, scherptediepte, perspectief, schaduwen en reflecties werken. We weten ook hoe we een model moeten poseren en stylen, en natuurlijk hoe we creatief kunnen omgaan met achtergronden en lichtgebruik.

Maar soms willen klanten iets extreems. Je kunt zeggen: “Ik gebruik geen AI”, maar dat betekent dan wel dat je klanten kunt verliezen. En ik denk dat dit het punt is waarop we ons moeten aanpassen en moeten leren hoe we AI kunnen gebruiken.

Als ik vandaag één ding heb geleerd, dan is het dat AI er weliswaar heel indrukwekkend uitziet, maar dat je bij inzoomen veel fouten ziet. Mensen kijken de verkeerde kant op, sommige lichaamsdelen zijn vreemd, achtergronden zijn rommelig en de scène is nooit 100% zoals je die wilt hebben. Maar als we al onze kennis over licht en fotografie toevoegen, echte modellen en echte sets gebruiken en daar vervolgens elementen aan toevoegen, denk ik dat je de meeste klanten kunt overtuigen om voor jou te kiezen in plaats van alleen maar wat prompts te typen.

De tijd van megabudget-shoots zal voorbijgaan, dus je moet snel kunnen werken en iets leveren dat kan concurreren met wat een klant zelf kan maken door simpelweg wat prompts in te voeren. Jouw creativiteit is de sleutel. De klant komt misschien met “iemand in een racende auto”, maar de echte creatieven bedenken de snelheid, de achtergrond, de rennende mensen en de sfeer. Dus hoewel ik denk dat de toekomst voor veel ontwerpers en fotografen moeilijk zal worden, geloof ik sterk dat je een geweldige toekomst hebt als je met AI kunt werken zonder je eigen handschrift en creativiteit te verliezen.

Workshops

Wil je leren hoe je AI in je werk kunt gebruiken? De workshops Cosplay en Filmische Beelden bevatten beide een uitgebreider retouchegedeelte. In die twee workshops verwerk ik AI via Photoshop en bij één set via AI, in het retoucheproces. Maar altijd met goede beelden die ook als zelfstandige foto gepubliceerd zouden kunnen worden. En dat is volgens mij precies waar het om draait: het is niet het repareren van een slechte foto, maar het toevoegen van creativiteit aan iets dat al goed genoeg is.

Bekijk het programma en de workshops op fotografie-workshops.nl. De workshops worden gegeven in kleine groepen met een echte 1-op-1-ervaring. Wil je echt leren hoe je licht gebruikt en iets voor 99% al in de camera creëert? Boek dan een van de workshops 😀